ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬ: ದೀಪಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದ ಹಂಡೆ ಪೂಜೆ ವಿಧಾನ
ನೀರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ, ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಶುಭಾರಂಭ

Aditya Pandey
21 ನವೆಂಬರ್ 2026 • 5 ನಿಮಿಷ
ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬ ಎಂದರೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಹಂಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು, ಶುದ್ಧ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೀಪಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಈ ನೀರೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಡೆ ಪೂಜೆ ವಿಧಾನ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮೂಲ ಭಾವ ಒಂದೇ: ನೀರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವುದು.
ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದ ಅರ್ಥ
ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಆಧಾರ ನೀರು. ದಿನವೂ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುವಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಹೇಳುವುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಹೃದಯ. ಹಂಡೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಮರುದಿನ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿ ನೋಡದೆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಡೆಯನ್ನು ಗಂಗೆಯ ರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು
ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಂಜೆಯ ಗಡಿಬಿಡಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
- ಹಂಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆ
- ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬೂದಿ, ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯಲು
- ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಗಂಧ
- ಹೂವು, ಹಾರ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ
- ಕರ್ಪೂರ, ಊದುಬತ್ತಿ ಮತ್ತು ದೀಪ
- ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣು, ಬೆಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿ
ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಡೆಯ ಸುತ್ತ ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣ ಅಥವಾ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಹಂಡೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು ಅಲಂಕರಿಸುವುದು
ಮೊದಲ ಕೆಲಸ ಶುದ್ಧಿ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ಹಂಡೆಯನ್ನು ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ಫಳಫಳ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಸ್ಟೀಲ್ ಅಥವಾ ಗೀಸರ್ ಇದ್ದರೂ ಅದೇ ಭಾವದಿಂದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಒರೆಸಿ. ನಂತರ ಹಂಡೆಯ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮದ ಬೊಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಇಡಿ. ಗಂಧ ಹಚ್ಚಿ, ಕತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಹೂವಿನ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ ಹಂಡೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಡುವುದು ಅನೇಕ ಕಡೆ ರೂಢಿ.
ನೀರು ತುಂಬಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಅಲಂಕಾರದ ನಂತರ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಹಂಡೆಗೆ ತುಂಬಿ. ನೀರು ತುಂಬುವಾಗ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೇವರನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿ. ತುಂಬಿದ ಹಂಡೆಯ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಊದುಬತ್ತಿ ಬೆಳಗಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ. ನೈವೇದ್ಯ ಇಟ್ಟು ಕರ್ಪೂರದ ಆರತಿ ಮಾಡಿ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಹಂಡೆ ಪೂಜೆ ವಿಧಾನ ಸರಳವಾದರೂ ಭಕ್ತಿ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಮಂತ್ರ ಬರದಿದ್ದರೆ ದೇವರ ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಕೈಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಾಕು.
ಮರುದಿನದ ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಈ ನೀರನ್ನು ಕಾಯಿಸಿ ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ದೀಪಾವಳಿ ಸ್ನಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮೈಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ, ಮಾಧ್ವ, ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರು ನೀರು ತುಂಬಿದ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಸರಳ ಪೂಜೆಯಷ್ಟೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದು ಸರಿ ಎಂದು ಹೋಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ರೂಢಿಯೇ ನಿಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.
ನಗರದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುವುದು
ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಂಡೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಬ್ಬ ಬಿಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಗೀಸರ್ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನ ಬಕೆಟ್ ಅನ್ನೇ ತೊಳೆದು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಸಣ್ಣ ಕೊಡವನ್ನು ಹಂಡೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಪಾತ್ರೆಯ ಗಾತ್ರವಲ್ಲ, ನೀರಿಗೆ ತೋರುವ ಗೌರವ. ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಹೂವು, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬದವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿಕೊಂಡರೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂತೋಷ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದಂದು ಹಂಡೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
- ಹಂಡೆಯನ್ನು ತೊಳೆಯಿರಿ ಹಂಡೆ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಒರೆಸಿ.
- ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ ಇಡಿ ಹಂಡೆ ಇಡುವ ಜಾಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಂಡೆಯನ್ನು ಇಡಿ.
- ಅಲಂಕರಿಸಿ ಹಂಡೆಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ ಮತ್ತು ಗಂಧ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವಿನ ಹಾರ ಹಾಕಿ.
- ನೀರು ತುಂಬಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಹಂಡೆಗೆ ತುಂಬಿ, ಗಂಗೆ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟದೇವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ.
- ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಊದುಬತ್ತಿ ಬೆಳಗಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ನೈವೇದ್ಯ ಇಡಿ.
- ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ಕರ್ಪೂರದ ಆರತಿ ಮಾಡಿ ಕೈಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಡೆ ಇಲ್ಲ, ಗೀಸರ್ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಹೌದು, ಗೀಸರ್ ಇದ್ದರೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಗೀಸರ್ನ ನೀರಿನ ನಲ್ಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಬಕೆಟ್ಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು ಇಟ್ಟು ಆರತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾವವನ್ನೇ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.
ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಯಾವ ವೇಳೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ತಿಥಿಯಂದು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆ ವರ್ಷದ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ.
ಹಂಡೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗುವ ತಪ್ಪು ಯಾವುದು?
ಹಂಡೆಯನ್ನು ತೊಳೆದ ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬೂದಿಯ ಅಂಶ ಉಳಿದಿರಬಾರದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರು ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿ. ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿಟ್ಟು ನಂತರ ಅಲಂಕರಿಸುವ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಡಿ; ಮೊದಲು ಅಲಂಕಾರ, ನಂತರ ನೀರು ತುಂಬುವುದು ಸುಲಭ ಕ್ರಮ.


