Dharmayana

ನವರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಪೂಜೆ: ನವದುರ್ಗೆಯರು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ

ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿ, ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳ ಸಂಭ್ರಮ

Sunil Chaurasia

Sunil Chaurasia

19 ನವೆಂಬರ್ 2026 • 4 ನಿಮಿಷ

ನವರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಪೂಜೆ: ನವದುರ್ಗೆಯರು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ

ನವರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೊಂದು ದಿನ ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸಿ, ಬಂಧುಮಿತ್ರರನ್ನು ಕರೆದು ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ ಕೊಡುವ ಸಂಭ್ರಮವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ದಿನದ ಪೂಜೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆ ಕೂರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದರೇನು

ನವರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳು. ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ, ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ನವಮಿಯವರೆಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆದು, ಹತ್ತನೇ ದಿನ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಆ ವರ್ಷದ ತಿಥಿಯನ್ನು ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹಲವು ನವರಾತ್ರಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶರದೃತುವಿನ ನವರಾತ್ರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಸರಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನವದುರ್ಗೆಯರು: ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳು

ನವದುರ್ಗೆಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಹೀಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ:

  1. ಶೈಲಪುತ್ರಿ
  2. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ
  3. ಚಂದ್ರಘಂಟಾ
  4. ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ
  5. ಸ್ಕಂದಮಾತಾ
  6. ಕಾತ್ಯಾಯನಿ
  7. ಕಾಲರಾತ್ರಿ
  8. ಮಹಾಗೌರಿ
  9. ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿ

ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನ ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಕೊನೆಯ ದಿನ ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಿನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ದಿನಗಳಂತೆ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.

ಪ್ರತಿದಿನದ ಪೂಜೆ ಹೇಗೆ

ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನವೂ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಆ ದಿನದ ದೇವಿಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನೈವೇದ್ಯ ಇಟ್ಟು ಆರತಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ, ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಗಾ ಸ್ತುತಿಗಳ ಪಠಣ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಬಣ್ಣ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಪರಂಪರೆ ಬೇರೆ. ಒಂದೇ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಗೊಂಬೆ ಕೂರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ನವರಾತ್ರಿ ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವರ ಗೊಂಬೆಗಳು, ದಶಾವತಾರದ ಸೆಟ್, ದಂಪತಿ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಹಳ್ಳಿಯ ದೃಶ್ಯ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೂ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಳೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕಾಪಾಡಿ ಇಡುವ ಮನೆಗಳು ಬಹಳ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊಸದೊಂದು ಗೊಂಬೆ ಸೇರಿಸುವುದೂ ಒಂದು ರೂಢಿ. ಸಂಜೆ ಬಂಧುಮಿತ್ರರು, ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಬಂದು ಗೊಂಬೆ ನೋಡಿ, ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ, ತಾಂಬೂಲ ಪಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಸುಗೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.

ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ, ಆಯುಧ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿ

ನವರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಗೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನ ಓದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ಕೊಡುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದೆ. ಆಯುಧ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ, ಯಂತ್ರ, ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹತ್ತನೇ ದಿನವಾದ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಪೂಜೆ ಮುಗಿದು, ಕಲಶವನ್ನು ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಗೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ, ಹಬ್ಬದ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸೂಚಿಸುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಮನೆತನದ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವರ್ಷ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು

ಗೊಂಬೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನವರಾತ್ರಿಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ದಿನದ ದೇವಿಯ ಹೆಸರು ಸ್ಮರಿಸಿ ಒಂದು ಸ್ತುತಿ ಹೇಳಿದರೂ ಸಾಕು. ಈ ಒಂಬತ್ತು ದಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಭಾವ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ನವರಾತ್ರಿ ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇಡಬೇಕು?

ಇದು ಮನೆತನದ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು, ಐದು, ಏಳು ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತು ಹೀಗೆ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ದಿನ ಪೂಜೆ ತಪ್ಪಿದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಇದರಿಂದ ಹಬ್ಬ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ಉಳಿದ ದಿನಗಳ ಪೂಜೆ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ತಪ್ಪಿದ ದಿನದ ದೇವಿಯನ್ನು ಮರುದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವ ರೂಢಿ ಅನೇಕರಲ್ಲಿದೆ.

ಗೊಂಬೆ ಕೂರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವೇ?

ಇಲ್ಲ. ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬದ ಪದ್ಧತಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ ಮುಂತಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ಕಡೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳೂ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಕಲಶ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Dharmayana Background

ಸಂಪೂರ್ಣ Dharmayana ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ

Dharmayana App

Google PlayApp Store