ನರಕಾಸುರ ವಧೆ ಕಥೆ: ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ ಗೆಲುವಿನ ಕಥೆ

Abhilash Ramakrishna
22 ನವೆಂಬರ್ 2026 • 4 ನಿಮಿಷ
ನರಕಾಸುರ ವಧೆ ಕಥೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಆರಂಭದ ದಿನವಾದ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ ಗೆಲುವು, ಅಹಂಕಾರದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ಜಯ ಎಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಸೇರಿ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆ ಕಥೆ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ನೋಡೋಣ.
ನರಕಾಸುರ ಯಾರು?
ನರಕಾಸುರನು ಭೂದೇವಿಯ ಮಗ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅವನ ಜನ್ಮವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಿರೂಪಣೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ಅರಸನಾಗಿದ್ದನು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಬಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ, ದುಷ್ಟರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ರೂರಿಯಾದನು.
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಒಂದು ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕೈಯಿಂದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ತನಗೆ ಮರಣ ಬರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಆ ವರ. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನು ನಿರ್ಭಯನಾದನು.
ಅವನ ದೌರ್ಜನ್ಯ
ವರದ ಬಲದಿಂದ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದ ನರಕಾಸುರನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡತೊಡಗಿದನು. ಇಂದ್ರನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ತನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿ.
ಕೊನೆಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಕೇಳಿದರು.
ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು ಭೂದೇವಿಯ ಅಂಶ ಎಂದು ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಮರಣ ಎಂಬ ವರದ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಭಾಮೆ ನರಕಾಸುರ ಕಥೆಯ ತಿರುವಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ.
ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮೂರ್ಛೆ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟು ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು ಎಂದು ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ವಧಿಸಿದನು ಎಂದಿದೆ. ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಈ ಕಥೆಯ ರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ
ನರಕಾಸುರನ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಬಂಧಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು. ಇದು ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣೆಯ ಭಾಗ. ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ನರಕಾಸುರನು ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ಮರಣವನ್ನು ಜನರು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದೇ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಸಂಹಾರವನ್ನಲ್ಲ. ಅಹಂಕಾರ ಬೆಳೆದರೆ ಎಷ್ಟೇ ವರ ಇದ್ದರೂ ಪತನ ತಪ್ಪದು ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನರಕಾಸುರ ವಧೆಯ ನೆನಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಕ್ರಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮವೇ ನಿಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.
ಈ ಕಥೆಯಿಂದ ಏನು ಕಲಿಯಬಹುದು
ಕಥೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ. ಬಂಧಿತರ ಬಿಡುಗಡೆ, ದುರಹಂಕಾರದ ಪತನ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕ್ಷಣ ಇವೆಲ್ಲ ಕಥೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ತುಂಬುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದವರು ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ಕಥೆಯ ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಚಕ್ರದಿಂದ ವಧಿಸಿದನು ಎಂದಿದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಎಂದಿದೆ. ಯಾವ ಪಾಠ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು ರೂಢಿ.
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದೇ ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ಯಾವ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ದಿನ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕ ಬದಲಾಗಬಹುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿ.
ನರಕಾಸುರ ಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಅನೇಕರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ನೋಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.


