ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಉತ್ಸವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆ
ಹೂವಿನ ಕರಗ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಂಪರೆ

Sunil Chaurasia
18 ನವೆಂಬರ್ 2026 • 4 ನಿಮಿಷ
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ದ್ರೌಪದಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಹಬ್ಬ. ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕರಗವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತ ಪೂಜಾರಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಇದನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುವವರು ತಿಗಳ ಸಮುದಾಯದವರು. ಈ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕರಗ ಎಂದರೇನು
ಕರಗ ಎಂದರೆ ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಅಲಂಕೃತ ಕಲಶ. ಇದನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕರಗವು ಹೂವುಗಳ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಲಶವನ್ನು ಹೊತ್ತವರು ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆಯುವುದು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಕರಗ ಪರಂಪರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗ ಆಚರಣೆಗಳಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಗ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದದ್ದು, ಅದರ ಆಚರಣೆಯ ಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲಿನದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪ ಪಡೆದಿದೆ.
ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತು ಕರಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದ್ರೌಪದಿ ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾಂಡವರ ಪತ್ನಿ. ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತ ದೇವಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಗದ ಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಶಕ್ತಿಯು ಕರಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ವಿವರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಕರಗದ ಆಚರಣೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಿಖರ ಆರಂಭದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಧರ್ಮರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾನ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಗ ಉತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರ ಧರ್ಮರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇದು ನಗರದ ಹಳೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಮರಳುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮರಾಯ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನು. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರ ಆರಾಧನೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನುಕೂಲ.
ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳು
ಕರಗ ಉತ್ಸವವು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಆಚರಣೆ. ಇದು ಒಂದೇ ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಕರಗವು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಾಂಕವು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಖರ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ.
ಕರಗ ಹೊರುವ ಪೂಜಾರಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ವ್ರತ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕರಗ ಹೊರುವುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಶೇಷ ಅಂಶ. ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಜೊತೆಗೆ ವೀರಕುಮಾರರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಖಡ್ಗಧಾರಿಗಳೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕರಗಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಕರಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರ
ಕರಗ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಗರದ ಹಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿವಿಧ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಕರಗಕ್ಕೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. ಕರಗದ ಹೊಣೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡವರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕರಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಾತು
ನೀವು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕರಗ ನೋಡಲು ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ. ರಾತ್ರಿ ಜನಜಂಗುಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಿ, ಆಚರಣೆಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸಿ. ಕರಗದ ಹತ್ತಿರ ಹೋದಾಗ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಿ. ಹಬ್ಬದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಒಂದೇ ದಿನದ ಹಬ್ಬವೇ?
ಇಲ್ಲ. ಕರಗದ ಆಚರಣೆ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಮುಖ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ನೋಡಿ ಹಬ್ಬದ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕರಗ ಹೊರುವ ಪೂಜಾರಿ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷ ಧರಿಸುವುದೇಕೆ?
ಕರಗದ ಪೂಜಾರಿಯು ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷ ಧರಿಸುವುದು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗ. ಇದು ವೇಷಭೂಷಣದ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರುವ ವ್ರತದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಈ ವರ್ಷದ ಕರಗದ ದಿನಾಂಕ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು?
ಹಬ್ಬದ ದಿನಾಂಕ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪಟ್ಟಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.


