Dharmayana

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಕಥೆ: ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದ ರಾಜನ ನೆನಪಿನ ಹಬ್ಬ

Kushal K

Kushal K

21 ನವೆಂಬರ್ 2026 • 4 ನಿಮಿಷ

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಕಥೆ: ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಕಥೆ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಕಥೆ. ದಾನಶೂರನಾಗಿದ್ದ ಅಸುರ ರಾಜ ಬಲಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಾರು

ಬಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೊಮ್ಮಗ, ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಸುರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಪ್ರಜಾವತ್ಸಲ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದು ಇಂದ್ರನ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುಖವಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಅದಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕರು. ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರ ಮಗನಾಗಿ ವಾಮನನೆಂಬ ಬಾಲಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ವಾಮನ ಅವತಾರ ಕಥೆ

ಬಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ವಾಮನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಬಲಿ ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಏನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದ. ವಾಮನ ಕೇಳಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಣ್ಣದು: ತನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ನೆಲ.

ಅಸುರರ ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಲಕನಲ್ಲ, ದಾನ ಕೊಡಬೇಡ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಧಾರೆ ಎರೆದು ದಾನ ನೀಡಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾಮನ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾದ. ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಲೋಕವನ್ನೂ ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಅಳೆದ.

ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯ ಸಮರ್ಪಣೆ

ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಜಾಗವೇ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಬಲಿ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೇ ಮುಂದೊಡ್ಡಿ, ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲಿಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡ. ವಾಮನ ಪಾದವಿಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಸುತಲ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ.

ಬಲಿಯ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ವಿಷ್ಣು, ಅವನಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಭೂಮಿಗೆ ಬರುವ ಅವಕಾಶ ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂಬುದು ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯ ಹಿಂದಿನ ನಂಬಿಕೆ.

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪೂಜೆ

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮರುದಿನ, ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಈ ದಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಪೂಜೆಯ ರೂಪ ಮನೆಮನೆಗೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಬರೆದು ಬಲಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಗೋಮಯದಿಂದ ಬಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದುಂಟು. ಅಲ್ಲಿ 'ಬಲೀಂದ್ರ ಬಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಲ, ದನಕರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಾನಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುವುದು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

ಕಥೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶ

ಬಲಿಯ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಸೋಲಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಬದ್ಧತೆ, ದಾನದ ಗುಣ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ವಿನಯ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ರಾಜನನ್ನು ಜನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಭಾವನೆ.

ಈ ಬಾರಿಯ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಕುಳಿತು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿ. ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಂಪರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ ಒಂದೇ ದಿನವೇ?

ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವೆಡೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ಮರುದಿನ ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ ಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆ ಅದೇ ದಿನ ಬಲಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಪ್ರಧಾನ. ಹೀಗೆ ಒಂದೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ಇದೆ.

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೇರೆ ಹಬ್ಬಗಳು ಯಾವುವು?

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಾಮನ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನೂ ಇದೇ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಓಣಂನಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ರಂಗೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಗಳಿವೆ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಊರಿನ ಅರ್ಚಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

Dharmayana Background

ಸಂಪೂರ್ಣ Dharmayana ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ

Dharmayana App

Google PlayApp Store